Düşük bakterili diyet: Mikroplar yiyeceğe nasıl girer ve riskinizi nasıl azaltırsınız
Meta açıklama: Kanser tedavisi sırasında bağışıklığı zayıflayanlar için düşük bakterili diyet. Mikroplar yiyeceğe nasıl girer, hangi yiyecekler güvenli, nelerden kaçınmalı, güvenli hazırlama ve saklama ipuçları.
Kanser tedavisi görürken bağışıklık sisteminiz normalden zayıf olabilir. Düşük bakterili (düşük mikrop) diyet, gıda kaynaklı hastalık riskinizi azaltmaya yardımcı olur. Yine de birçok yiyeceği keyifle tüketebilirsiniz. Önemli olan, daha güvenli seçenekleri seçmek ve yiyeceği dikkatle hazırlamaktır.
Düşük bakterili diyet nedir?
Bu beslenme planı, daha az mikrop içeren yiyecekleri ve güvenli gıda hazırlamayı vurgular. Pişirme ve pastörizasyon, bakteri ve diğer mikropları azaltır. Sağlıklı bir bağışıklık sistemi az miktardaki mikroplarla genelde baş eder. Bağışıklık zayıfken, az mikrop bile hastalığa yol açabilir.
Mikroplar yiyeceğe nasıl bulaşır?
- Çiftlikte: Toprak, hayvan atıkları veya sulama suyundan mikroplar ürünlere ya da tahıllara geçebilir.
- Hayvanlardan: Çiğ et, kümes hayvanları, deniz ürünleri ve yumurtalar bakteri, virüs veya parazit taşıyabilir.
- İşleme sırasında: Ekipman, yüzeyler veya el hijyeni yetersizse mikroplar yayılabilir.
- Çapraz bulaşma: Çiğ etin suyu veya yıkanmamış ürünler, tüketime hazır yiyecekler ile bıçak/tahtalara değebilir.
- Pastörize edilmemiş ürünler: Çiğ süt, çiğ sütten yapılan yumuşak peynirler ve pastörize edilmemiş meyve suyu zararlı mikroplar içerebilir.
- Güvensiz sıcaklıklar: Yiyecekler “tehlike bölgesi”nde (40°F–140°F / 4°C–60°C) tutulduğunda mikroplar hızla çoğalır.
- Zaman: Yiyecekler oda sıcaklığında ne kadar uzun süre beklerse mikrop üremesi artar.
- Kirli su veya buz: Yıkama, pişirme veya buz yapımında kullanılan su mikropları taşıyabilir.
- Zedelenmiş/kabarmış konserveler ve sızdıran paketler: Kontaminasyon göstergesi olabilir.
- Filizler: Tohumlar içten mikrop taşıyabilir ve filizlenme, bakterilerin sevdiği ılık-nemli ortamdır.
Neden bakım ekibiniz önerebilir?
Bağışıklığınız zayıfladığında düşük bakterili diyet önerilebilir. Bu durum şu hallerde görülebilir:
- Kanser tedavileri (kemoterapi, radyoterapi dahil)
- Organ nakli sonrası ilaçlar veya diğer bağışıklık baskılayıcı tedaviler
- Düşük nötrofil sayıları (nötropeni) veya bazı kan kanserleri
- Enfeksiyonla mücadeleyi azaltan diğer tıbbi durumlar
Ne kadar sıkı uygulamanız gerektiğini ve ne kadar süreyle devam edeceğinizi onkoloji ekibinize veya diyetisyeninize sorun.
Düşük bakterili diyette neler yiyip içebilirim?
Pişmiş, pastörize veya ticari olarak paketlenmiş yiyecekleri seçin. Bu adımlar mikropları azaltır.
- Tahıllar: Ekmek, simit, sandviç ekmeği, muffin; cips, kraker, patlamış mısır; makarna, pirinç, diğer pişmiş tahıllar; kurabiye, kek, turta, hamur işleri; pişirilmiş ve tüketime hazır kutulu kahvaltılık gevrekler.
- Meyveler: Konserve veya komposto meyve; kuru meyve; iyice yıkanmış ve mümkünse soyulmuş taze meyve.
- Sebzeler: Pişmiş sebzeler (taze, dondurulmuş veya konserve). Taze çiğ sebzeler yalnızca iyice yıkanmış ve mümkünse soyulmuşsa.
- Süt ürünleri: Pastörize süt, yoğurt ve dondurma; pastörize sütten yapılmış ve ticari olarak paketlenmiş peynirler (ör. kaşar, mozzarella, parmesan, krem peynir).
- Et, kümes hayvanları, deniz ürünleri, proteinler: Tam pişmiş etler (az/orta pişmiş değil); beyazı ve sarısı tamamen pişmiş yumurtalar; ticari paketli salam, sosis ve diğer şarküteri ürünleri; konserve et ve balık; konserve et ezmeleri; ticari paketli fındık/fıstık ezmeleri; pişmiş tofu; kavrulmuş kuruyemişler; yumurta ikameleri. Ekip, şarküteri ürünlerinin buhar çıkana dek ısıtılmasını tercih edebilir; hekiminize danışın.
- Diğerleri: Musluk suyu ve ticari şişelenmiş su; kaynatılmış suyla yapılan kahve veya çay; ticari olarak hazırlanmış beslenme destekleri; soslar ve çeşniler; pastörize veya ticari hazırlanmış bal.
Hangi yiyecek ve içeceklerden kaçınmalıyım?
Çiğ veya az pişmiş yiyecekler mikrop taşıma olasılığı daha yüksektir. Kaçının:
- Tahıllar: Çiğ hamur veya kek karışımı; oda sıcaklığında dayanıklı olmayan kremalı pastalar.
- Meyveler: Çiğ, yıkanmamış veya soyulmamış meyveler; pastörize edilmemiş meyve suyu.
- Sebzeler: Çiğ, yıkanmamış veya soyulmamış sebze veya otlar; her tür filiz (yonca, fasulye vb.); salata bar ürünleri; pastörize edilmemiş sebze suları.
- Süt ürünleri: Çiğ veya pastörize edilmemiş süt ürünleri; şarküteriden kesilen peynirler; küf ile olgunlaştırılmış peynirler (mavi peynir, gorgonzola); beyaz peynir, brie, rokfor, keçi peyniri gibi yumuşak peynirler; dondurma makinesinden soft dondurma veya frozen yoğurt; kefir; queso fresco veya queso blanco gibi Meksika tarzı taze peynirler.
- Et, kümes hayvanları, deniz ürünleri, proteinler: Az/orta pişmiş etler; az pişmiş yumurtalar; kavrulmamış çiğ kuruyemiş; şarküteriden taze dilimlenmiş soğuk etler; füme veya salamura balık, lox/lakerda; suşi; çiğ istiridye veya midye; tempeh.
- Diğerleri: Kuyu suyu (test edilip güvenli bulunmadıkça); kaynatılmamış suyla yapılan kahve veya çay; çiğ malzeme içeren taze (buzdolabında satılan) salata sosları; çiğ bal; miso; bira mayası; aioli; kombucha (kombu çayı).
Yiyecekleri nasıl güvenle hazırlayabilirim?
- Çiğ et, kümes hayvanı, balık veya yumurta tuttuktan sonra ve pişirmeden önce ellerinizi sabunla 20 saniye yıkayın.
- Dondurulmuş yiyecekleri tezgâhta değil, buzdolabında veya mikrodalgada çözündürün. Marinasyonu buzdolabında yapın.
- Taze meyve-sebzeleri akan su altında durulayın. Mümkünse soyun. Sert kabuklu ürünleri temiz bir fırçayla ovun.
- Çiğ etler ve tüketime hazır yiyecekler için ayrı bıçak ve kesme tahtaları kullanın. Mümkünse ahşap tahtalardan kaçının.
- Çiğ et, kümes hayvanı veya balık sularının diğer yiyeceklere değmesine izin vermeyin. Pişmiş yiyecekler için temiz tabak ve gereçler kullanın.
- Yiyecekleri güvenli iç sıcaklıklara kadar pişirin. Gıda termometresi kullanın. Kılavuz: kümes hayvanları 165°F (74°C); kıyma 160°F (71°C); balık 145°F (63°C); artanlar 165°F (74°C).
- Sıcak yiyecekleri servis edene kadar 140°F (60°C) veya üzerinde sıcak tutun.
- Çiğ hamur veya kek karışımının tadına bakmayın (çiğ yumurta veya mikrop içerebilen un olabilir).
- Mutfak yüzeylerini, araç gereçleri ve evyeyi sıcak, sabunlu suyla temizleyin. Sünger ve bezleri sık sık değiştirin veya dezenfekte edin.
Yiyecekleri nasıl güvenle saklayabilirim?
- Buzdolabınızı 33–40°F (0,6–4°C), derin dondurucunuzu 0°F (-17,8°C) veya daha düşük ayarlayın.
- 2 saat kuralı: Bozulabilir yiyecekleri 2 saat içinde (dışarısı 90°F/32°C üzerindeyse 1 saat içinde) buzdolabına koyun.
- Soğuk yiyecekleri buzdolabında saklayın ve yemeden hemen önce çıkarın. Mayonez veya sütlü yiyecekleri 30–60 dakikadan fazla dışarıda bırakmayın.
- Alışverişten dönünce soğuk yiyecekleri hemen yerleştirin. Sıcak havada taşıma için soğutucu kullanın.
- Tarihleri kontrol edin. Son kullanma tarihi geçmiş yiyecekleri atın.
- Artanları ve açılmış paketleri, etiket aksini söylemiyorsa 2–3 gün içinde tüketin.
- Yumurta ve süt ürünlerini kapakta değil, buzdolabının arka raflarında (daha soğuk bölge) saklayın.
- Artanları 165°F (74°C) derecede ısıtın. Sos ve çorbaları fokurdayana kadar kaynatın.
Başka neleri bilmeliyim?
- Salata barları, buharlı tezgâhlar, açık tahıl kutuları, mağaza tadımları, sokak satıcıları ve çok kullanımlı sos kaplarında yiyecekler uzun süre bekleyebilir; kaçının.
- Ön kesilmiş ürünler, self-servis buz/içecek makineleri, su çeşmeleri ve soft dondurma makinelerinde temizlikten emin değilseniz dikkatli olun.
- Etiketlerde “pastörize” ifadesini arayın. Pastörize değilse tüketmeyin.
- Şüphe varsa atın. Yiyecek görünüm, koku veya tat olarak farklıysa ya da ambalajı hasarlıysa yemeyin.
Onkoloji ekibinizle konuşun
Beslenmeniz esnek olabilir ve yine de güvenli kalabilir. Tedavinize, kültürel yiyeceklerinize ve tercihlerinize uygun öneriler için ekibinize danışın. Kayıtlı bir diyetisyen, düşük bakterili yaklaşıma uyarak keyifle yiyebileceğiniz menüler planlamanıza yardımcı olabilir.
Kaynaklar ve yararlı kaynaklar
Son gözden geçirme: 2025-12-04
Yasal Uyarı – Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin yerini almaz.
