Kısa Özet
Albuterol (salbutamol), astım ve KOAH’ta nefes darlığını hızla rahatlatan kısa etkili bir bronkodilatördür (hava yollarını genişleten ilaç). Genelde “kurtarıcı” inhaler olarak kullanılır ve belirtiler başladığında birkaç dakika içinde etki eder. Doğru teknik ve düzenli hekim kontrolü, ilacın faydasını artırır.
İlacın tanımı, tipi ve Türkiye’de bulunan ticari isimleri
Albuterol, kısa etkili beta-2 agonist (SABA) sınıfında yer alır. Türkiye’de aynı etken madde salbutamol adıyla bilinir. En sık inhaler aerosol (sprey) ve nebül (nebülizatör için çözelti) formları bulunur. Türkiye’de yaygın örnek marka: Ventolin (salbutamol). Marka ve formlar zamanla değişebileceğinden eczacınıza danışın.
Albuterol Genel Bilgiler
- Etkisi genelde 3–5 dakikada başlar, yaklaşık 4 saat sürer (yaklaşık). Ani nefes darlığında hızlı rahatlama sağlar.
- Genellikle “ihtiyaç halinde” kullanılır. Uzun dönem kontrol için değildir; hekim önerirse düzenli önleyici ilaçlarla (ör. inhaler kortikosteroid) birlikte kullanılır.
- Örnek kullanım: 1–2 puf, semptom olduğunda. Doğru doz ve sıklığı mutlaka hekiminiz belirler.
- Öneriler: Ölçülü doz inhaler (MDI) kullanırken ara parça (spacer) kullanmak ilacın akciğere gitmesini kolaylaştırır.
- Saklama: Spreyi ısıdan ve güneşten uzak tutun; kutuyu delmeyin veya yakmayın.
Albuterol Kullanım Alanları (Tıbbi endikasyonları)
- Astımda ani nefes darlığı, hırıltı ve göğüs sıkışmasının hızlı rahatlatılması.
- Egzersize bağlı bronkospazmın önlenmesi (hekim önerisiyle, egzersizden kısa süre önce).
- KOAH alevlenmelerinde bronkospazmın giderilmesi.
- Nebül formları, acil durumlarda veya küçük çocuklarda sağlık profesyonellerince tercih edilebilir.
Albuterol Yaygın Yan Etkileri
- Ellerin titremesi, sinirlilik/huzursuzluk.
- Kalp çarpıntısı (taşikardi), çarpıntı hissi.
- Baş ağrısı, baş dönmesi.
- Boğaz tahrişi, öksürük, ağızda tat değişikliği.
Daha seyrek: Kas krampları, bulantı, düşük potasyum (hipokalemi). Nadir de olsa “paradoksik bronkospazm” denen, ilacı takiben nefes darlığının kötüleşmesi görülebilir; böyle bir durumda ilacı bırakıp acil yardım isteyin.
Uyarılar
- Kontrol uyarısı: Haftada 2 günden sık “kurtarıcı” albuterol gereksinimi, astımınızın yeterince kontrol edilmediğini gösterebilir. Hekiminizle tedavinizi gözden geçirin.
- Aşırı kullanım: Sık ve yüksek doz kullanım yan etkileri artırır ve kalp ritim sorunlarına zemin hazırlayabilir.
- Etkileşimler: Bazı beta-blokerler (özellikle non-selektif olanlar) albuterolün etkisini azaltabilir ve bronkospazmı kötüleştirebilir. Diüretikler ve diğer uyarıcı ilaçlarla birlikte hipokalemi riski artabilir. Kullandığınız tüm ilaçları hekiminize söyleyin.
- Eşlik eden hastalıklar: Kalp hastalığı, hipertansiyon, hipertiroidi, diyabet gibi durumlarda dikkatle kullanılır.
- Gebelik/emzirme: Kullanım kararı hekim tarafından verilmelidir. Yarar-zarar dengesi bireysel olarak değerlendirilir.
- Doğru teknik: İnhalerinizi her kullanımda çalkalayın, yavaş ve derin nefes alın, ardından 5–10 saniye nefesinizi tutun. Ara parça kullanımı önerilir.
- Reçete ve izlem: Bu ilaç genellikle reçeteyle verilir. Tedaviye başlamadan önce ve doz değişikliklerinde hekime danışın.
Sık Sorulan Sorular
- Albuterol nedir? Albuterol (salbutamol), kısa etkili bir bronkodilatördür; astım ve KOAH’ta daralmış hava yollarını hızla gevşetir.
- Albuterol nasıl kullanılır? Örnek olarak 1–2 puf, semptom başladığında. Kesin doz ve sıklığı hekiminiz belirler. İnhaler tekniği çok önemlidir; ara parça kullanın.
- Ne kadar sürede etki eder? Genelde birkaç dakika içinde rahatlama başlar ve etkisi birkaç saat sürer (yaklaşık).
- Yan etkiler normal mi? Hafif titreme ve çarpıntı sık görülebilir. Şiddetli çarpıntı, göğüs ağrısı veya nefes darlığının artması olursa acil yardım alın.
- Çocuğumda kullanabilir miyim? Çocuklarda hekim önerisiyle kullanılır. Nebül veya ara parça ile uygulama tercih edilebilir; dozu pediatri hekimi belirler.
Kaynaklar
Yasal Uyarı
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin yerini almaz. Kişisel durumunuz için mutlaka sağlık profesyoneline danışın.
Last reviewed: 2026-01-18
