Kısa Özet
Alprazolam, anksiyete (kaygı) ve panik bozukluk tedavisinde kullanılan bir benzodiazepin (sakinleştirici grup ilaç) türüdür. Hızlı etki eder, ancak bağımlılık ve yoksunluk riski nedeniyle kısa süreli ve hekiminiz gözetiminde kullanılmalıdır.
İlacın tanımı, tipi ve Türkiye’de bulunan ticari isimleri
Alprazolam, beyindeki GABA adlı yatıştırıcı kimyasalın etkisini artıran bir benzodiazepindir. Türkiye’de reçeteyle temin edilir. Ticari isimler arasında Xanax ve Xanax SR (uzatılmış salım) ile çeşitli eşdeğer (jenerik) ürünler bulunur. Hangi formun uygun olduğuna hekim karar verir.
Alprazolam Genel Bilgiler
- Etki mekanizması: GABA etkisini güçlendirerek sakinleştirir ve panik belirtilerini azaltır.
- Etki başlangıcı: Genellikle hızlıdır; bazı kişilerde ilk dozda belirgin rahatlama hissedilebilir.
- Kullanım süresi: Bağımlılık riski nedeniyle çoğunlukla kısa süreli kullanılır. Uzun süreli kullanım kararı sadece hekim tarafından verilmelidir.
- Formlar: Standart ve uzatılmış salım tabletler bulunur. Doz ve sıklık kişiye özeldir; kendi başınıza doz değişimi yapmayın.
Bu ilaç bir tedavi planının parçasıdır. Psikoterapi, yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerektiğinde diğer ilaçlarla birlikte planlanabilir. Her durumda hekime danışın.
Alprazolam Kullanım Alanları (Tıbbi endikasyonları)
- Anksiyete bozuklukları: Şiddetli kaygı belirtilerinin kısa süreli giderilmesi.
- Panik bozukluk: Panik atakların sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olur.
- Stresle ilişkili akut anksiyete: Hekim uygun görürse kısa süreli kullanım.
Alprazolam, günlük hayattaki hafif stres veya üzüntü için uygun değildir. Hangi durumlarda gerekli olduğuna hekim karar verir.
Alprazolam Yaygın Yan Etkileri
- Uykululuk, baş dönmesi, yorgunluk
- Hafıza ve dikkat azalması, tepki süresinde yavaşlama
- Denge/koordinasyon bozukluğu, düşme riski (özellikle yaşlılarda)
- Bulanık görme, ağız kuruluğu, kabızlık veya mide rahatsızlığı
- Duygudurum değişiklikleri (sinirlilik, çökkünlük) bazı kişilerde görülebilir
Ciddi etkiler nadirdir ancak nefes darlığı, şiddetli uyku hâli veya bilinç bulanıklığı gelişirse acil yardım isteyin. Yan etkiler konusunda mutlaka hekime danışın.
Uyarılar
- Bağımlılık ve yoksunluk: Düzenli ve uzun süreli kullanım bağımlılığa yol açabilir. İlacı aniden bırakmayın; hekimle kademeli azaltma planlayın.
- Alkol ve diğer sakinleştiriciler: Alkol, opioid ağrı kesiciler ve uyku ilaçlarıyla birlikte ciddi solunum baskılanması ve aşırı uyku hâli riski artar. Birlikte kullanmayın.
- Araç ve makine kullanımı: Dikkat ve refleksleri azaltır. İlacın sizdeki etkisini bilmeden araç/makine kullanmayın.
- Hamilelik ve emzirme: Bebeğe geçebilir ve risk oluşturabilir. Hamilelik planlıyorsanız, hamileyseniz veya emziriyorsanız hekime danışın.
- Yaşlılar ve karaciğer/solunum sorunları: Düşme ve solunum baskılanması riski daha yüksektir; doz ve takip mutlaka hekim tarafından düzenlenmelidir.
- Etkileşimler: Greyfurt suyu ve bazı antibiyotik/antifungaller alprazolam düzeyini artırabilir. Kullandığınız tüm ilaç ve bitkisel ürünleri hekime söyleyin.
- Reçete ve izlem: Alprazolam yalnızca reçeteyle verilir. Kendi kendine başlama veya doz değiştirme risklidir; mutlaka hekime danışın.
Sık Sorulan Sorular
- Alprazolam bağımlılık yapar mı? Evet, özellikle uzun süre veya yüksek dozlarda. Bu nedenle genelde kısa süreli ve hekim kontrolünde kullanılır.
- Xanax ile alkol alınır mı? Hayır. Alkol yan etki ve solunum baskılanması riskini artırır.
- Ne kadar süre kullanılır? Süre kişiye özeldir. Çoğu durumda kısa süreli (örnek: birkaç hafta) planlanır; kararı hekim verir.
- Dozumu unuttum, ne yapayım? Yakınsa hatırladığınızda alın; bir sonraki doza az kaldıysa atlayın. Çift doz almayın. Emin değilseniz hekime danışın.
- Aniden bırakabilir miyim? Hayır. Yoksunluk belirtileri (anksiyete artışı, titreme, uykusuzluk) olabilir. Bırakma planını hekiminizle kademeli yapın.
Kaynaklar
- https://tr.wikipedia.org/wiki/Alprazolam
- https://tr.wikipedia.org/wiki/Benzodiazepin
- https://tr.wikipedia.org/wiki/Panik_bozukluğu
Yasal Uyarı
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin yerini almaz. İlaç kullanımı, doz ve tedavi süresi yalnızca hekiminiz tarafından belirlenmelidir.
Last reviewed: 2026-01-18
