Kısa Özet
Asiklovir, uçuk virüsü (Herpes simplex) ve zona-suçiçeği virüsü (Varicella zoster) gibi virüslerin çoğalmasını yavaşlatan bir antiviral ilaçtır (virüs karşıtı). Erken başlandığında şikayetleri hafifletip iyileşme süresini kısaltabilir.
İlacın tanımı, tipi ve Türkiye’de bulunan ticari isimleri
Etken madde asiklovir (acyclovir), virüsün DNA’sını kopyalayan enzimi (DNA polimeraz) hedef alır ve çoğalmayı engeller. Türkiye’de tablet/kapsül (örnek 200–800 mg), krem/pomad (yaklaşık %5), göz pomadı (yaklaşık %3) ve hastane koşullarında damar içi (IV) formları bulunur. Ticari isimlere örnek: Zovirax ve çeşitli eşdeğer/jenerik ürünler. Marka ve formlar zamanla değişebileceğinden, güncel prospektüse ve eczacınıza danışın.
Asiklovir Genel Bilgiler
Asiklovir, virüsü “tamamen yok etmez”; atakların süresini ve şiddetini azaltır, tekrarlayan atakların sıklığını düşürebilir. En iyi etki, tedaviye mümkün olduğunca erken (ilk karıncalanma, yanma, ağrı gibi belirtilerde) başlanırsa görülür.
Grip, soğuk algınlığı gibi başka virüslere karşı etkili değildir. Tablet kullanırken bol su içmek böbrekler için koruyucudur. Krem göz içine sürülmez; göz tutulumu için yalnızca “göz pomadı” kullanılır ve göz doktoruna başvurulmalıdır. Hangi formun uygun olduğu, hekiminizin koyduğu tanıya göre değişir.
Asiklovir Kullanım Alanları (Tıbbi endikasyonları)
- Uçuk (herpes labialis): Dudak/çevresinde karıncalanma, yanma, su dolu kabarcıklarla seyreden ataklarda krem veya uygun olgularda tablet.
- Genital herpes: İlk atak ve tekrarlayan atakların tedavisi; sık ataklarda baskılayıcı (uzun süreli) tedavi hekim tarafından planlanabilir. Bulaş riskini azaltmaya yardımcıdır ancak sıfırlamaz.
- Zona (herpes zoster): Özellikle erişkinlerde erken başlandığında ağrıyı ve komplikasyonları azaltmaya yardımcı olabilir.
- Suçiçeği (varicella): Bazı riskli gruplarda veya ağır seyirde hekim kararıyla.
- Göz enfeksiyonları (HSV keratit gibi): Göz pomadı, göz doktoru kontrolünde.
- Bağışıklığı baskılanmış hastalarda: Tedavi ve bazı durumlarda koruyucu amaçla, uzman hekim tarafından.
Asiklovir Yaygın Yan Etkileri
- Ağızdan kullanım: Bulantı, karın ağrısı, ishal, baş ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk.
- Krem/pomad: Uygulama yerinde yanma, batma, kaşıntı, kuruluk.
- Göz pomadı: Geçici batma/yanma, bulanık görme.
- Damar içi kullanım (hastanede): Nadiren böbrek fonksiyonlarında etkilenme; sıvı alımı ve hekim izlemi önemlidir.
Ciddi alerji bulguları (yaygın döküntü, yüzde/dilde şişme, nefes darlığı) gelişirse acil yardım alın. Yan etkiler rahatsız edici olursa hekiminizle görüşün; ilacı kendi kendinize kesmeyin.
Uyarılar
- Böbrek sağlığı: Böbrek sorunu olanlarda doz ayarlaması gerekir. Yeterli su tüketin ve hekiminizin önerdiği kontrolleri yaptırın.
- Gebelik ve emzirme: Asiklovir, gerekli görüldüğünde hekim gözetiminde kullanılabilir. Gebe veya emziriyorsanız ilaca başlamadan önce mutlaka hekiminize danışın.
- İlaç etkileşimleri: Bazı ilaçlar (ör. probenesid, simetidin) asiklovir düzeylerini artırabilir; böbreği etkileyen diğer ilaçlarla birlikte dikkat gerektirir. Kullandığınız tüm ilaçları hekiminize/eczacınıza söyleyin.
- Araç kullanma: Baş dönmesi yapabilir; bu durumda araç ve makine kullanmayın.
- Uygulama yerleri: Krem ağıza, vagina içine veya göze sürülmez. Sadece etkilenen cilt bölgesine, temiz ve kuru deriye ince tabaka halinde sürün. Göz tutulumu şüphesi varsa acilen göz hekimine başvurun.
- Bulaşı azaltma: Uçuk/genital herpes aktifken yakın temastan kaçının; kondom kullanımı ve el hijyeni önemlidir. Lezyonlara dokunmayın, dokunursanız ellerinizi yıkayın.
Sık Sorulan Sorular
- Asiklovir antibiyotik mi? Antibiyotik değildir; antiviraldir (virüslere karşı). Bakteriyel enfeksiyonlarda işe yaramaz.
- Asiklovir krem mi tablet mi kullanmalıyım? Bu, tutulum yerine ve şiddetine göre değişir. Hekiminizin önerisine ve ürünün prospektüsüne uyun.
- Ne kadar sürede etki eder? Kişiden kişiye değişir. İlk belirtilerde başlanırsa atak daha kısa ve hafif seyredebilir.
- Ataklar tamamen biter mi? Virüs vücutta uyur halde kalabilir; yineleyebilir. Düzenli tedavi ve tetikleyicilerden kaçınma (stres, yoğun güneş, dudak çatlakları) atakları azaltabilir.
- Dozu atlarsam ne yapmalıyım? Hatırlayınca alın/sürün; bir sonraki doza az kaldıysa atlayın. Çift doz almayın. Kendi tedavi planınızı değiştirmeyin; hekime danışın.
Kaynaklar
Yasal Uyarı
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin yerini almaz. İlaçları yalnızca hekiminizin önerdiği şekilde kullanın ve prospektüsü dikkatle okuyun.
Last reviewed: 2026-01-18
