Kısa Özet
Amoksisilin (amoxicillin), bakterilerin neden olduğu enfeksiyonları tedavi etmek için kullanılan yaygın bir antibiyotiktir. Soğuk algınlığı veya grip gibi viral hastalıklarda işe yaramaz. İlacı hekiminizin önerdiği doz ve sürede kullanmak, direnci (mikropların ilaca alışması) önlemek için çok önemlidir.
İlacın tanımı, tipi ve Türkiye’de bulunan ticari isimleri
Amoksisilin, penisilin grubundan, ağızdan alınan (oral) bir antibiyotiktir. Bakteri hücre duvarını hedef alarak çoğalmalarını durdurur ve yok olmalarına yardımcı olur. Türkiye’de amoksisilin etkin maddesiyle pek çok eşdeğer (jenerik) ürün tablet/kapsül (ör. 250 mg, 500 mg) ve oral süspansiyon (ör. 125 mg/5 mL, 250 mg/5 mL) formlarında bulunur.
Piyasada ayrıca amoksisilin/klavulanik asit kombinasyonu farklı ticari isimlerle yer alır; bu kombinasyon amoksisilinden farklı bir üründür. Klavulanik asit, amoksisiline karşı olan bakteriyel direnci sönümlemek için eklenir. Hangi formun size uygun olduğuna hekim ve eczacınızla birlikte karar verin.
Amoksisilin Genel Bilgiler
Amoksisilin, geniş spektrumlu (birçok farklı bakteri türüne etkili) bir antibiyotiktir. Buna rağmen her bakteriye etkili değildir; kültür ve antibiyogram (laboratuvarda duyarlılık testi) sonuçları tedaviyi yönlendirebilir.
Antibiyotikler gereksiz ve yanlış kullanıldığında antibiyotik direncine yol açar. Bu yüzden, amoksisilin yalnızca hekim reçetesiyle, doğru doz ve yeterli sürede kullanılmalıdır. Kendinizi iyi hissetseniz bile tedaviyi önerilen süreden önce bırakmayın.
Amoksisilin, yemekle birlikte veya aç karnına alınabilir. Mide rahatsızlığı yaşayan kişilerde öğünle almak daha iyi tolere edilebilir. Oral süspansiyonlar doğru ölçüm için ölçü kaşığı ya da şırınga ile verilmelidir.
Amoksisilin Kullanım Alanları (Tıbbi endikasyonları)
- Üst solunum yolu enfeksiyonları: Bakteriyel sinüzit, orta kulak iltihabı (otitis media), streptokokal farenjit/tonsilit. Not: Virüs kaynaklı nezle/gripte etkili değildir.
- Alt solunum yolu enfeksiyonları: Hekim uygun görürse, bazı toplum kökenli pnömonilerde (zatürre) tercih edilebilir.
- Üriner sistem enfeksiyonları: Basit idrar yolu enfeksiyonlarında uygun bakteri saptanırsa kullanılabilir.
- Helicobacter pylori eradikasyonu: Proton pompa inhibitörü ve başka antibiyotiklerle birlikte, çoklu ilaç şemalarının parçası olarak.
- Diş ve ağız enfeksiyonları: Diş apsesi gibi durumlarda, diş hekimi değerlendirmesiyle.
Endikasyonlar hekim değerlendirmesiyle belirlenir; kendi kendinize antibiyotik başlamayın.
Amoksisilin Yaygın Yan Etkileri
- Mide-bağırsak: Bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı. Hafifse genellikle kendiliğinden düzelir; şiddetli ishal veya kanlı dışkı olursa derhal tıbbi yardım isteyin.
- Cilt: Döküntü ve kaşıntı. Özellikle Epstein–Barr virüsü (enfeksiyöz mononükleoz) sırasında kullanıldığında döküntü daha sık görülebilir.
- Mantar enfeksiyonları: Ağız veya vajinal kandidiyaz (pamukçuk).
- Baş ağrısı, baş dönmesi: Genellikle geçicidir.
Nadir fakat ciddi: Alerjik reaksiyon (yüz/dil şişmesi, nefes darlığı, kurdeşen). Bu belirtiler olursa acil servise başvurun.
Uyarılar
- Alerji: Penisilin veya sefalosporin grubu ilaçlara karşı ciddi alerjiniz varsa amoksisilin kullanmayın. Alerji öykünüzü mutlaka hekiminize söyleyin.
- Direnç ve uygun kullanım: Viral hastalıklarda antibiyotik işe yaramaz. Gereksiz kullanım, gelecekteki enfeksiyonlarda ilacın etkisini azaltır. Hekime danışın.
- Böbrek fonksiyonu: Orta-ileri böbrek yetmezliğinde doz ayarı gerekebilir. Hekiminizin talimatına uyun.
- İlaç etkileşimleri: Varfarin gibi kan sulandırıcılarla INR yükselmesi; metotreksatla düzey artışı; probenesid ile amoksisilin düzeyinde artış; allopurinol ile döküntü riski artışı bildirilmiştir. Düzenli kullandığınız tüm ilaç ve takviyeleri hekime/eczacıya bildirin.
- Doğum kontrol hapları: Amoksisilinin hapın etkinliğini rutin olarak azaltmasına dair güçlü kanıt yoktur; ancak kusma/ishal olursa emilim bozulabilir. Bu durumda ek korunma önerilir. Hekime danışın.
- Gebelik ve emzirme: Gebelikte genelde güvenli kabul edilir; emzirmede süte düşük miktarda geçer. Yine de kullanmadan önce hekiminize danışın.
- Antibiyotik ilişkili ishal ve C. difficile: Uzayan, şiddetli veya kanlı ishal C. difficile enfeksiyonunu düşündürebilir. Acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
- Uygulama/unutulan doz: Dozu atlarsanız hatırlayınca alın; bir sonraki doza yakınsa atlayın, çift doz almayın. İlacı tamamen kesmeyin; hekiminizle planlayın.
- Saklama: Tablet/kapsülleri oda sıcaklığında, nemden uzak tutun. Süspansiyon, hazırlandıktan sonra prospektüse göre genellikle buzdolabında saklanır ve 7–14 gün içinde kullanılır. Kesin bilgi için prospektüse/eczacınıza başvurun.
Sık Sorulan Sorular
- Amoksisilin antibiyotik midir, virüslere etkili mi? Evet, antibiyotiktir ve yalnızca bakterilere etkilidir. Grip, nezle gibi viral hastalıklarda işe yaramaz.
- Ne kadar sürede etki eder? Genelde 48–72 saat içinde şikayetlerde azalma görülür. Düzelme olmazsa veya kötüleşirseniz hekime başvurun.
- Ağrıyı keser mi? Amoksisilin ağrı kesici değildir. Enfeksiyon kontrol altına alındıkça ağrı azalabilir; gerekirse hekimin önerdiği ağrı kesiciler kullanılabilir.
- Süt ürünleriyle veya yemekle alabilir miyim? Evet. Besinlerle belirgin bir etkileşimi yoktur. Mide hassasiyetiniz varsa yemekle birlikte almanız rahatlatabilir.
- Alkol alabilir miyim? Küçük miktarlarda alkolle belirgin bir etkileşim beklenmez; ancak hastayken alkol tüketmemek, dinlenmek daha uygundur.
Kaynaklar
Yasal Uyarı
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin yerini almaz. İlaç kullanımı, doz ve tedavi süresi için mutlaka hekime danışın.
Last reviewed: 2026-01-18
