Kadınlarda kanser tedavisi sırasında doğurganlığı korumak
Meta açıklama: Kanser tedavisi gören kadınlarda doğurganlığı koruma yolları: yumurta/embriyo dondurma, over dokusu dondurma, radyoterapi ve kemoterapi etkileri, zamanlama ve seçenekler.
Kanserle yüzleşmek çok zorlayıcı olabilir. Aynı anda gelecekteki ailenizi düşünmeniz de normaldir. Doğurganlığı korumak, tedavi sonrası biyolojik çocuk sahibi olma şansınızı artırmak için bugünden adım atmak demektir. Yakın zamanda hamile kalmayı düşünmeseniz bile seçenekleri keşfedebilirsiniz.
Doğurganlık nedir?
Doğurganlık, hamile kalma ve gebeliği sürdürme yeteneğinizdir. Kadınlarda bu; sağlıklı yumurtalara, çalışan yumurtalıklara, açık tüplere ve gebeliği taşıyabilecek bir rahme bağlıdır. Bazı kanser tedavileri bu yapıların bir veya birkaçını etkileyebilir.
Kanser tedavisi doğurganlığı nasıl etkileyebilir
- Kemoterapi: Kanser hücrelerini öldüren veya yavaşlatan ilaçlar, yumurtalıklardaki yumurtalara da zarar verebilir. Bu durum yumurta sayısında azalma, düzensiz adet veya geçici adet kesilmesine yol açabilir. Etki; kullanılan ilaçlara, doza ve yaşa göre değişir. İlaçlar hakkında karar verirken hekime danışın.
- Radyoterapi: Yüksek doz X ışınları yumurtalıklara zarar verebilir; pelvise veya karna uygulanırsa rahmi de etkileyebilir. Bu, yumurta rezervini azaltabilir ve gebeliği taşımayı zorlaştırabilir. Risk; ışınlanan bölge ve toplam doza bağlıdır.
- Cerrahi: Yumurtalıkların alınması, kendi yumurtalarınızla hamile kalamayacağınız anlamına gelir. Rahmin alınması, gebeliği taşıyamayacağınız anlamına gelir. Bazı durumlarda, kanser türünüz için güvenliyse doğurganlığı korumaya yönelik cerrahi planlamak mümkündür.
Her kemoterapi veya radyoterapi alan kişide doğurganlık sorunu görülmez. Riskler kişiye ve tedavi planına göre değişir. Onkoloji ekibiniz, planlanan tedaviye göre bilinenleri açıklayabilir.
İleride çocuk isteyebilirsiniz: Şimdiden plan yapın
Mümkünse tedavi başlamadan önce doğurganlığı gündeme getirin. Bazı adımlar günler–haftalar sürebilir ve zamanlamayı etkileyebilir.
- Doğurganlığın sizin için önemli olduğunu onkoloji ekibinize söyleyin.
- Bir doğurganlık uzmanına (üreme endokrinoloğu) hızlı randevu isteyin.
- Kanseri etkin şekilde tedavi ederken doğurganlığa etkisi daha az olabilecek seçenekler olup olmadığını sorun.
- Zamanlama, güvenlik ve doğurganlığı koruyucu adım sonrası tedaviye başlayıp başlayamayacağınızı konuşun.
- Tedavi sırasında hamilelik önerilmiyorsa güvenilir doğum kontrolü kullanın. Ekibiniz güvenli seçenekleri önerebilir.
Tedavi öncesi doğurganlığı koruma seçenekleri
Her seçenek herkes için uygun olmayabilir. Başarı ve zamanlama en çok yaş, yumurta rezervi ve kanser tedavi planına bağlıdır. Onkoloji ve doğurganlık ekiplerinizle birlikte değerlendirin.
- Embriyo dondurma (embriyo bankalama): Yumurta toplama yapılır, eş veya donör spermiyle laboratuvarda döllenir ve embriyolar daha sonra kullanılmak üzere dondurulur. Genelde 10–14 gün sürer. En uzun süredir uygulanan yöntemdir.
- Yumurta dondurma (oosit kriyoprezervasyonu): Yumurta toplanır ve döllenmeden dondurulur. Sperm kaynağını daha sonra seçebilirsiniz. Süreç embriyo dondurmayla benzerdir.
- Over dokusu dondurma: Cerrah yumurtalıktan küçük bir doku parçası alır ve ileride kullanılmak üzere dondurulur. Yumurta toplama için zaman olmadığında veya daha genç hastalarda bir seçenek olabilir. Kullanımı artmaktadır; ancak erişim ve sigorta kapsamı değişken olabilir.
- Kemoterapi sırasında yumurtalıkları geçici olarak baskılayan ilaçlar: Yumurtalık işlevini duraklatan hormon iğneleri üzerinde çalışmalar sürmektedir. Bazı durumlarda erken menopoz riskini azaltabilir. Yumurta/embriyo dondurmanın yerine geçmez. Reçeteli ilaçlardır; fayda ve sınırlarını hekiminizle konuşun ve hekime danışın.
Doğurganlık işlemleri kan testleri, ultrasonlar ve yumurta ya da doku toplamak için kısa girişimlerden oluşur. Yan etkiler genelde hafiftir; yine de riskler mevcuttur. Ekipleriniz, kanseriniz bağlamında güvenliği gözden geçirecektir.
Pelvis veya karna radyoterapi alıyorsanız
- Kalkanlama: Uygun olduğunda, çevre organları saçılan ışıntıdan korumak için özel koruyucular kullanılabilir.
- Yumurtalıkların yer değiştirilmesi (ovaryan transpozisyon): Yumurtalıklar radyasyon alanının dışına taşınarak maruziyet azaltılabilir.
- Rahim ile ilgili noktalar: Radyasyon, rahmin gebeliği taşıma yeteneğini etkileyebilir. Radyasyon planına göre riskleri ve alternatifleri ekibiniz açıklayabilir.
Radyasyon planlamasında, güvenliyse, yumurtalık ve rahme düşen dozu azaltan teknikler sık kullanılır. Radyasyon onkoloğunuza sizin için nelerin mümkün olduğunu sorun.
Tedavi sırasında ve sonrasında
- Adet ve belirtiler: Adetleriniz düzensizleşebilir veya kesilebilir. Bu geçici ya da kalıcı olabilir. Sıcak basması veya vajinal kuruluk düşük östrojeni düşündürebilir.
- Yumurtalık rezervinin değerlendirilmesi: AMH ve FSH gibi kan testleri ile ultrasonla antral folikül sayımı yumurta rezervi hakkında ipucu verir. Bu testler en iyi bir doğurganlık uzmanı tarafından yorumlanır.
- Hamilelik zamanlaması: En güvenli zaman, kanser türü ve tedaviye göre değişir. Zamanlamayı her zaman onkoloji ekibinizle konuşun.
- Doğum kontrolü: Adetiniz kesilse bile hamile kalabilirsiniz. Hamilelik önerilmiyorsa tedavi boyunca etkili korunma kullanın.
Sizin için en doğru karar
“En iyi” seçenek; hedeflerinize, kanser planınıza ve zamanınıza bağlıdır. Aşağıdakileri göz önünde bulundurun ve ekiplerinizle birlikte değerlendirin.
- Her seçeneğin faydaları, sınırları ve riskleri
- Şu anda bir partnerinizin olup olmadığı veya daha sonra donör sperm tercih edip etmeyeceğiniz
- Her adımın süresi ve kanser tedavisini geciktirip geciktirmeyeceği
- Yaşınıza ve yumurta rezervinize göre başarı olasılığı
- İşlem ve saklama maliyetleri, sigortanın neleri karşıladığı
- Yumurta, embriyo veya dokunun ne kadar süre saklanabileceği ve kullanmazsanız planınız
- Kanserinizle ilişkili genetik riskler (genetik danışmanlığı sorun)
Hamilelik mümkün değilse veya doğru seçim değilse
- Donör yumurta veya donör embriyo: Bağışlanmış yumurta veya embriyolarla hamilelik denenebilir.
- Taşıyıcı gebelik: Embriyonuzun veya donör yumurtanın oluşturduğu gebeliği başka bir kişi taşır. Hukuki durum ülkeye göre değişir; ayrıntılar için uzmanlara ve hekiminize danışın.
- Evlat edinme: Birçok kişi yurt içi/yurt dışı evlat edinme veya koruyucu aileden evlat edinme ile aile kurar.
- Destek: Danışmanlık ve akran grupları duygularınızı işlemenize ve değerlerinize uyan kararlar almanıza yardımcı olabilir.
Ergenler ve genç yetişkinler için
Tedavinin hızlı başlaması gerektiğinde doğurganlığı koruma acil olabilir. Yumurta dondurma veya over dokusu dondurma gibi seçenekler düşünülebilir. Bu kararlara genellikle ebeveynler/vasiler katılır. Gerektiğinde pediatrik/ergen doğurganlık uzmanı isteyin.
Onkoloji ve doğurganlık ekibinize sorabileceğiniz sorular
- Tedavim doğurganlığımı etkileyecek mi, nasıl?
- Hangi doğurganlık koruma seçenekleri tanımıma ve zamanlamama uygun?
- Koruma işlemi ne kadar sürer, tedavi güvenle bekleyebilir mi?
- Benim yaşımda başarı şansı nedir?
- Maliyetler neler ve sigorta neleri karşılayabilir?
- Onkoloji ve doğurganlık klinikleri arasında koordinasyonu kim sağlayacak?
- Tedaviden sonra hamileliği denemek ne zaman güvenli olur?
Kaynaklar ve faydalı siteler
Son gözden geçirme: 04.12.2025
Yasal Uyarı – Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin yerini almaz.