Kanser Tedavisi ve Erkek İnfertilitesi: Doğurganlığı Korumak İçin Seçenekler

2025-12-25

Meta açıklama: Kanser tedavisi gören erkeklerde doğurganlık nasıl etkilenir? Sperm dondurma, radyasyon koruması ve doğru zamanlama dahil seçenekler ve pratik ipuçları.

Başlıklar - Table of Contents

Kanser tedavisinde erkek doğurganlığını korumak

Kanser tedavisi gelecekte çocuk sahibi olma şansınızı etkileyebilir. Önceden plan yapmak seçeneklerinizi artırır. Bu rehber, doğurganlığın ne olduğunu, tedavilerin nasıl etkileyebileceğini ve ekibinizle konuşabileceğiniz koruyucu adımları açıklar.

Doğurganlık nedir?

Erkeklerde doğurganlık, bir partneri gebe bırakabilme kapasitesidir. Tedavi sonrası doğurganlığı korumak, tedavi öncesinde veya sırasında, ileride partnerinizi gebe bırakma şansınızı artıracak adımlar atmak demektir.

Hangi kanser tedavileri doğurganlığı etkileyebilir?

Kemoterapi: Kanserle savaşan ilaçlar testisleri etkileyebilir. Sperm sayısını düşürebilir, hareketliliği azaltabilir veya kaliteyi bozabilir. Risk; kullanılan ilaç, doz ve yaşa göre değişir.
Radyoterapi: Pelvis veya testislere uygulanan yüksek doz ışın, sperm üretimini azaltabilir veya durdurabilir. Beyne verilen radyasyon, sperm üretimini yöneten hormonları etkileyebilir. Risk; doz ve ışınlanan bölgeye bağlıdır. Saçılan radyasyon yakındaki dokulara ulaşabilir.
Cerrahi: Her iki testisin alınması sperm üretimini durdurur. Tek testisin alınmasıyla gebelik hâlâ mümkün olabilir. Prostat, mesane veya sinirler çevresindeki ameliyatlar boşalma sorunlarına veya retrograd ejakülasyona yol açabilir.
Kök hücre nakli/yoğun tedavi: Çok yüksek doz tedaviler uzun süreli ya da kalıcı sperm sorunlarına neden olabilir.
Yeni/hedefe yönelik tedaviler: Bazıları hormonları veya spermi etkileyebilir; araştırmalar sürüyor. Ayrıntılar için hekiminize danışın.

Kemoterapi veya radyoterapi alan herkes doğurganlık sorunu yaşamaz. Bazı etkiler geçici olabilir ve zamanla düzelebilir. Diğerleri daha uzun sürebilir.

Tedavi spermi nasıl etkileyebilir?

Düşük sperm sayısı: Menide daha az sperm bulunması.
Azalmış hareketlilik: Spermlerin iyi yüzememesi.
DNA hasarı: Sperm var olsa da sağlıklı olmaması.

Sperm üretimi tedaviden aylar veya yıllar sonra toparlanabilir. Ekip, düzelmeyi izlemek için belirli aralıklarla semen analizi önerebilir. Tedavi sırasında ve bir süre sonrasında, bazı ilaçlar gelişmekte olan fetüse zarar verebileceği için güvenilir doğum kontrolü kullanmanız istenebilir.

İleride çocuk sahibi olmak istiyorsam ne yapmalıyım?

Mümkün olduğunca erken, ideal olarak tedavi başlamadan önce, onkoloji ekibinize söyleyin. Tedavi hızlı başlamalı olsa bile hâlâ seçenekler olabilir.

Bir infertilite kliniğine veya üreme sağlığına yönelik üroloğa sevk isteyin.
Çocuk sahibi olma hedeflerinizi ve zamanlamanızı paylaşın.
Kanser türünüz ve tedavi planınızın doğurganlığınızı nasıl ve ne kadar süre etkileyebileceğini sorun.
Tedaviden sonra gebelik denemek için en uygun zamanı konuşun.

Doğurganlığı koruma yolları (tedavi öncesi veya sırasında)

Sperm dondurma (kriyoprezervasyon): Tedaviden önce genelde masturbasyonla semen örnekleri verirsiniz. Sperm dondurulur ve saklanır. Boşalamıyorsanız veya menide sperm yoksa, uzmanlar küçük bir işlemle testis ya da epididimden sperm alabilir.
Sperm dondurma nasıl işler: Çoğu kişi birkaç gün içinde 1–3 örnek verir. Çoğu zaman hızlıca, hatta aynı gün ayarlanabilir. Dondurulan sperm yıllarca saklanabilir. Garanti olmasa da, erkekler için doğurganlığı korumada en etkili yöntemdir.
Radyasyon sırasında koruma: Mümkünse testislerin üzerine koruyucu kalkan yerleştirilir. Ekip, güvenli olduğunda testislerin maruziyetini azaltacak şekilde plan yapar.
Boşalmaya yardımcı işlemler: Retrograd ejakülasyon varsa veya boşalamıyorsanız, orgazm sonrası idrardan sperm toplanabilir ya da tıbbi uyarı teknikleri kullanılabilir. Seçenekleri ekibinize sorun.
Hormon iğneleri: Testisleri “geçici kapatan” ilaçların erkeklerde doğurganlığı koruduğu kanıtlanmamıştır; bu tür ilaçlar için hekime danışın.

Maliyet, sigorta kapsamı ve kanser destek kuruluşlarından sağlanabilecek finansal destek hakkında ekibinizle konuşun.

Partnerimi hâlâ gebe bırakamazsam

Tedaviden sonra zorluk yaşarsanız bir infertilite uzmanı değerlendirme yapabilir. Bu genelde semen analizi ve hormon testlerini içerir. Bazı kişiler iyileşme sonrası doğal yolla çocuk sahibi olur; bazıları yardımcı üreme tekniklerinden yararlanır.

Dondurulmuş sperm kullanımı: Aşılama (IUI) veya tüp bebek (IVF) için kullanılabilir. Sperm sayısı çok düşükse ICSI (tek spermin yumurtaya enjeksiyonu) uygulanabilir.
Tedavi sonrası taze sperm: Sperm varsa, sayılar düşük olsa bile yardımcı yöntemler yine işe yarayabilir.
Donör sperm: Bazı çiftler lisanslı sperm bankasından donör sperm tercih eder.
Evlat edinme veya koruyucu aile: Aile kurmanın sevgi dolu diğer yollarıdır.

Bu kararlar duygusal ve karmaşık olabilir. Onkofertilite konusunda deneyimli bir danışman, sosyal hizmet uzmanı veya destek grubuyla konuşmak faydalı olabilir.

Ekibinizle konuşmak için pratik ipuçları

Ne kadar hızlı dondurmaya başlamanız ve kaç örnek saklamanız gerektiğini sorun.
Tedavi sonrası ne kadar süre doğum kontrolü kullanmanız gerektiğini netleştirin.
Sperm üretiminin geri dönüp dönmediğini kontrol etmek için takip testlerini planlayın.
Erekksiyon veya boşalma değişiklikleri fark ederseniz cinsel sağlık desteğini sorun.
Tütün kullanmamak ve testisleri aşırı sıcaktan korumak gibi yaşam tarzı adımlarını konuşun.

Sık sorulan sorular

Tedavi, sperm dondurmayı geciktirir mi? Çoğu klinik hızlıca düzenleme yapabilir. Acil durumlarda tek bir örnek bile hiç olmamasından iyidir.
Gebelik denemek için ne kadar beklemeliyim? Bu, tedavinize ve toparlanmanıza bağlıdır. DNA hasarlı sperm kullanım riskini azaltmak için ekibiniz birkaç ay veya daha uzun beklemeyi önerebilir.
Doğurganlık geri döner mi? Bazen. Toparlanma aylar veya yıllar alabilir. Tekrarlayan testler zaman içindeki değişimleri gösterir.
Sperm dondurma garanti mi? Hayır. Şansı artırır ancak gelecekte gebelik sözü vermez.

Yalnız değilsiniz

Doğurganlık yaşamınızın ve gelecek planlarınızın önemli bir parçasıdır. Risklerinizi ve seçeneklerinizi anlamak için ekibinizle erken ve sık konuşun. Size uygun kararları verirken açık bilgi ve şefkatli destek hakkınız.

Kaynaklar ve yararlı bağlantılar

Son gözden geçirilme: 2025-12-04

Yasal Uyarı – Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin yerini almaz.

fertilite